Luật sư Hờ A Cháư bảo vệ thành công quyền lợi cho hơn 100 hộ dân trong vụ án hành chính về đất đai tại Lào Cai – Tòa phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm
Một vụ án hành chính kéo dài gần 20 năm liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Hợp tác xã Bản Mế tại huyện Si Ma Cai (nay thuộc tỉnh Lào Cai) đã có bước ngoặt quan trọng khi Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội chấp nhận kháng cáo của các hộ dân, hủy toàn bộ Bản án hành chính sơ thẩm để điều tra, xác minh, thu thập bổ sung chứng cứ và xét xử lại theo quy định của pháp luật. Đây là vụ án hành chính có tính chất đặc biệt phức tạp, liên quan đến lịch sử sử dụng đất qua nhiều thời kỳ, với số lượng lớn người tham gia tố tụng và khối lượng hồ sơ, tài liệu rất đồ sộ.
Trong vụ án này, Luật sư Hờ A Cháư – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hmong Việt Nam trực tiếp tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho hơn 100 hộ gia đình là đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Bản Mế, huyện Si Ma Cai (cũ), tỉnh Lào Cai.
Nguồn gốc vụ việc
Theo trình bày của các hộ dân, toàn bộ diện tích đất tại khu vực núi Pú Lúng (thuộc thôn Cốc Nghê, xã Bản Mế, huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai) có nguồn gốc do cha ông của các hộ dân tự khai phá từ đất hoang vào khoảng các năm 1968–1969 để trồng lúa nương, khoai, sắn và các loại cây lương thực phục vụ đời sống và phát triển kinh tế. Ranh giới các thửa đất được phân chia giữa các hộ gia đình từ nhiều thế hệ trước và được quản lý, sử dụng ổn định, liên tục, không phát sinh tranh chấp. Tuy nhiên, ngày 12/01/2006, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 84/QĐ-UBND giao và cho Hợp tác xã Bản Mế thuê tổng diện tích 1.520.000 m² đất để thực hiện dự án xây dựng mô hình trồng cỏ voi và chăn nuôi đại gia súc. Ngày 04/4/2006, Hợp tác xã Bản Mế được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để triển khai dự án. Đến năm 2020, khi Hợp tác xã tiến hành khai thác cây gỗ để triển khai dự án thì các hộ dân mới biết phần đất đang sử dụng đã được cấp Giấy chứng nhận cho Hợp tác xã và cho rằng đây là diện tích đất do cha ông để lại nên phát sinh tranh chấp quyền sử dụng đất.
Quá trình giải quyết của cơ quan hành chính
Sau khi tiếp nhận vụ việc, Luật sư Hờ A Cháư đã hướng dẫn các hộ dân gửi đơn đề nghị UBND tỉnh Lào Cai xem xét trả lại diện tích đất theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, tại Văn bản số 3573/STNMT-TTr ngày 30/12/2021 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai và Văn bản số 275/UBND-TNMT ngày 19/01/2022 của UBND tỉnh Lào Cai, cơ quan nhà nước đều cho rằng: Việc các hộ gia đình, cá nhân đề nghị trả lại đất trong phạm vi diện tích đất đã được giao cho Hợp tác xã Bản Mế thuê đất và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không có cơ sở xem xét, giải quyết.
Theo các văn bản này, sau khi được giao đất, Hợp tác xã đã đầu tư nhiều hạng mục như: “Xây dựng trang trại; Làm khoảng 17 km đường nội bộ; Đào khoảng 20 ha ruộng bậc thang; Xây dựng 700 m mương thủy lợi; Xây dựng khoảng 2.000 m² chuồng trại; Trồng cỏ và nhiều loại cây phục vụ dự án”. Không đồng ý với nội dung trả lời trên, các hộ dân tiếp tục khiếu nại đến Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai nhưng không được thụ lý giải quyết theo trình tự của Luật Khiếu nại.
Quan điểm pháp lý của Luật sư Hờ A Cháư
Sau khi nghiên cứu toàn bộ hồ sơ vụ việc, Luật sư Hờ A Cháư nhận thấy còn nhiều vấn đề pháp lý quan trọng chưa được làm rõ, bao gồm:
- Nguồn gốc thực tế của diện tích đất trước khi Nhà nước giao cho Hợp tác xã;
- Quá trình khai hoang, quản lý và sử dụng đất của các hộ dân qua nhiều thế hệ;
- Việc bồi thường, hỗ trợ khi triển khai dự án có được thực hiện hay không;
- Trình tự, thủ tục giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2006 có đúng quy định pháp luật hay không;
- Việc đo đạc, xác định ranh giới và hiện trạng sử dụng đất trước khi cấp Giấy chứng nhận;
- Quá trình sử dụng đất của Hợp tác xã có đúng mục đích và đúng tiến độ dự án hay không.
Đặc biệt, nhiều tài liệu do chính cơ quan nhà nước ban hành thể hiện khu vực thực hiện dự án trước đây đã có các hộ dân khai hoang, sinh sống và canh tác; đồng thời có tài liệu ghi nhận tại thời điểm kiểm tra hiện trạng vẫn có các hộ dân đang trực tiếp sử dụng đất.
Theo quan điểm của Luật sư, đây đều là những chứng cứ có ý nghĩa quan trọng cần được Tòa án xem xét, đánh giá đầy đủ trước khi giải quyết vụ án.
Khởi kiện vụ án hành chính
Trên cơ sở hồ sơ và quy định của Luật Tố tụng hành chính, Luật sư Hờ A Cháư đã hướng dẫn các hộ dân khởi kiện tại TAND tỉnh Lào Cai, yêu cầu:
- Hủy Văn bản số 275/UBND-TNMT ngày 19/01/2022 của UBND tỉnh Lào Cai;
- Xem xét hành vi hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai buộc thực hiện nghĩa vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.
- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho Hợp tác xã Bản Mế.
Phiên tòa sơ thẩm
Tại phiên tòa sơ thẩm, Luật sư Hờ A Cháư đã phân tích toàn diện các chứng cứ trong hồ sơ và nhiều lần đề nghị Hội đồng xét xử:
- Tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ;
- Triệu tập người làm chứng;
- Trưng cầu giám định chữ ký;
- Tạm đình chỉ vụ án để chuyển hồ sơ cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai xác minh dấu hiệu làm giả hồ sơ, tài liệu trong quá trình giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tuy nhiên, các đề nghị này đều không được Hội đồng xét xử chấp nhận.
Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 23/2024/HC-ST ngày 02/7/2024, TAND tỉnh Lào Cai nhận định việc giải quyết đơn của Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai là đúng quy định pháp luật; việc giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Hợp tác xã Bản Mế không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của các hộ dân và bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Sau khi bản án sơ thẩm được tuyên, Luật sư tiếp tục hỗ trợ các hộ dân thực hiện quyền kháng cáo theo quy định.
Kết quả xét xử phúc thẩm
Tại Bản án hành chính phúc thẩm số 59/2025/HC-PT ngày 28/8/2025, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã chấp nhận kháng cáo của các hộ dân. Hội đồng xét xử nhận định vụ án có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng, đồng thời cần phải thu thập thêm những chứng cứ quan trọng mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung ngay được theo quy định tại khoản 3 Điều 241 Luật Tố tụng hành chính. Do đó, Tòa án quyết định: Hủy toàn bộ Bản án hành chính sơ thẩm số 23/2024/HC-ST ngày 02/7/2024 của TAND tỉnh Lào Cai; Chuyển hồ sơ vụ án cho TAND tỉnh Lào Cai giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
Ý nghĩa của bản án phúc thẩm
Việc Tòa phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm không đồng nghĩa với việc giải quyết dứt điểm nội dung tranh chấp, mà mở ra cơ hội để toàn bộ các tình tiết, chứng cứ quan trọng của vụ án được thu thập, kiểm tra và đánh giá đầy đủ, khách quan trong quá trình xét xử lại. Đây cũng là cơ sở để bảo đảm việc giải quyết vụ án tuân thủ đúng các nguyên tắc của tố tụng hành chính và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên theo quy định của pháp luật.
Vai trò của luật sư trong các vụ án hành chính về đất đai
Các vụ án hành chính về đất đai thường có hồ sơ rất lớn, liên quan đến nhiều giai đoạn lịch sử quản lý đất đai và nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Trong vụ án này, việc nghiên cứu kỹ hồ sơ, phát hiện những mâu thuẫn trong tài liệu, kiến nghị thu thập chứng cứ, đề xuất các biện pháp tố tụng cần thiết và bảo vệ quan điểm pháp lý của người khởi kiện đã góp phần làm rõ những vấn đề cần tiếp tục được xem xét trong quá trình giải quyết lại vụ án.
Công ty Luật TNHH Hmong Việt Nam tiếp tục đồng hành cùng các hộ dân
Hiện nay, Luật sư Hờ A Cháư tiếp tục tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hơn 100 hộ dân trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm lại tại TAND tỉnh Lào Cai.
Với phương châm thượng tôn pháp luật, tôn trọng sự thật khách quan và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, Công ty Luật TNHH Hmong Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hộ dân cho đến khi vụ án được giải quyết khách quan, toàn diện và đúng quy định của pháp luật.
