Tự ý bắt giữ người trái pháp luật để giải quyết mâu thuẫn: Bài học đắt giá từ một vụ án thực tế

Tự ý “giải quyết chuyện tình cảm” có thể khiến bạn phải đứng trước vành móng ngựa. Trong đời sống, đặc biệt tại nhiều vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khi phát hiện vợ hoặc chồng có quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân, không ít người lựa chọn cách tự giải quyết bằng việc gọi người đến đối chất, giữ người lại, yêu cầu xin lỗi hoặc buộc bồi thường tiền.

Nhiều người cho rằng đây chỉ là “giải quyết việc gia đình”, “theo phong tục” hoặc “đòi lại danh dự”. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, những hành vi này hoàn toàn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.

Không ai có quyền tự ý bắt, giữ hoặc giam người khác

Hiến pháp và pháp luật Việt Nam bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể của mỗi công dân. Việc tự ý giữ người, trói người, khóa cửa không cho người khác rời đi, ép ở lại để nói chuyện hoặc chờ người nhà đến giải quyết… đều có thể bị xem xét là hành vi bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật nếu không thuộc trường hợp luật cho phép.

Nhiều người chỉ nghĩ “giữ vài phút để nói chuyện” sẽ không sao. Tuy nhiên, nếu hành vi đó làm hạn chế quyền tự do đi lại của người khác thì vẫn có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Đòi tiền để “bồi thường danh dự” có thể cấu thành tội phạm

Không ít trường hợp vì bức xúc đã yêu cầu người có quan hệ tình cảm với vợ hoặc chồng mình phải nộp tiền để “đền bù danh dự”, “bồi thường tổn thất”, “chuộc lỗi”.

Nếu việc yêu cầu giao tiền đi kèm với việc đe dọa dùng vũ lực, gây sức ép tinh thần hoặc tạo cho người khác buộc phải giao tài sản thì hành vi đó có thể bị xem xét về tội cưỡng đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Điều đáng lưu ý là pháp luật không công nhận việc tự ý áp đặt các khoản “phạt”, “đền bù” theo thỏa thuận cưỡng ép hoặc theo phong tục nếu trái với quy định của pháp luật.

Bức xúc không phải là căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự

Việc phát hiện người thân ngoại tình chắc chắn gây tổn thương, đau đớn và phẫn nộ. Tuy nhiên, cảm xúc không phải là căn cứ loại trừ trách nhiệm hình sự.

Chỉ vì vài phút mất bình tĩnh, nhiều người từ chỗ là người bị tổn thương lại trở thành bị can, bị cáo trong một vụ án hình sự; gia đình chịu thiệt hại về kinh tế, con cái thiếu sự chăm sóc, bản thân mang án tích và ảnh hưởng đến tương lai.

Khi xảy ra mâu thuẫn, người dân nên làm gì?

Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc phát sinh tranh chấp, người dân nên:

• Giữ bình tĩnh, tránh sử dụng bạo lực hoặc tự ý xử lý.
• Không bắt giữ, trói, giam hoặc hạn chế quyền tự do của bất kỳ ai.
• Không ép buộc người khác giao tiền hoặc tài sản dưới bất kỳ hình thức nào.
• Thu thập tài liệu, chứng cứ hợp pháp nếu cần bảo vệ quyền và lợi ích của mình.
• Trình báo Công an hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được giải quyết theo đúng quy định pháp luật.
• Tham khảo ý kiến luật sư trước khi đưa ra các quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình.

Tôn trọng pháp luật là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình

Nhiều vụ án hình sự bắt nguồn không phải từ ý định phạm tội, mà từ việc người dân thiếu hiểu biết pháp luật, xử lý theo cảm tính hoặc theo tập quán địa phương.

Pháp luật luôn có cơ chế để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân. Vì vậy, thay vì tự xử, hãy để các cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Một quyết định đúng lúc có thể giúp bạn tránh khỏi những hậu quả pháp lý nặng nề và bảo vệ sự bình yên cho gia đình.

Bài học từ một vụ án thực tế mà Luật sư đang tham gia bào chữa

Trong quá trình hành nghề, chúng tôi hiện đang tham gia bào chữa trong một vụ án hình sự được Tòa án nhân dân khu vực 5 – Điện Biên thụ lý xét xử. Theo nội dung Cáo trạng của Viện kiểm sát, vụ việc bắt nguồn từ mâu thuẫn tình cảm khi hai người phụ nữ đã có gia đình rời khỏi địa phương và có quan hệ tình cảm với người khác.

Cho rằng người khác là nguyên nhân khiến gia đình tan vỡ, một số người đã tập trung để nói chuyện, yêu cầu những người liên quan về nhà giải quyết. Trong quá trình đó, theo nội dung truy tố, đã phát sinh việc yêu cầu giao tiền để “bồi thường danh dự”, đồng thời có người bị trói trong một khoảng thời gian nhằm ngăn không cho rời đi. Từ những hành vi này, Cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố, truy tố các bị can về các tội “Cưỡng đoạt tài sản” và “Giữ người trái pháp luật”.

Điều đáng tiếc là ban đầu, những người trong cuộc chỉ mong muốn “giải quyết chuyện gia đình”, “lấy lại danh dự” hoặc xử lý theo tập quán địa phương. Tuy nhiên, khi lựa chọn cách tự xử thay vì trình báo cơ quan có thẩm quyền, sự việc đã chuyển từ một mâu thuẫn dân sự, tình cảm sang một vụ án hình sự với nhiều người phải đối mặt với trách nhiệm trước pháp luật.

Đáng chú ý, trong cùng vụ án, Cơ quan điều tra cũng xác định có những người tuy có mặt tại hiện trường nhưng không tham gia bàn bạc, không giúp sức thực hiện hành vi phạm tội, thậm chí có người còn chủ động cởi trói cho người bị giữ. Vì vậy, những người này không bị xem xét xử lý hình sự. Đây là minh chứng cho thấy việc đánh giá trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ khách quan và vai trò cụ thể của từng người, không phải cứ có mặt tại hiện trường là đương nhiên phạm tội.

Là luật sư tham gia bào chữa trong vụ án này, chúng tôi luôn tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội và quyền bào chữa của bị cáo. Tuy nhiên, từ góc độ tuyên truyền pháp luật, vụ án cũng là lời cảnh báo đối với người dân: mọi hành vi tự ý bắt giữ người khác hoặc dùng sức ép để buộc giao tiền nhằm giải quyết mâu thuẫn đều có nguy cơ dẫn đến trách nhiệm hình sự, bất kể mục đích ban đầu là vì gia đình hay danh dự.

Cần tư vấn pháp luật? Hãy lựa chọn đúng cách để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

Mỗi vụ việc đều có những tình tiết pháp lý khác nhau. Chỉ một quyết định nóng vội hoặc xử lý theo cảm tính cũng có thể khiến một người từ nạn nhân hoặc người có quyền lợi liên quan trở thành người phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Nếu đang gặp các vấn đề về tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình, hình sự, tai nạn giao thông, bồi thường thiệt hại hoặc các tranh chấp dân sự khác, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư ngay từ giai đoạn đầu để được hướng dẫn giải quyết đúng quy định của pháp luật, hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý không đáng có.

Luật sư Hờ A Cháư – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hmong Việt Nam
Thành viên Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội

Là luật sư có nhiều năm kinh nghiệm tham gia tố tụng, tư vấn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho khách hàng trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính, hôn nhân gia đình và tranh chấp đất đai; đặc biệt có nhiều kinh nghiệm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Hiện nay, Luật sư Hờ A Cháư đang trực tiếp tham gia bào chữa trong nhiều vụ án hình sự phức tạp trên cả nước, đồng thời luôn đề cao nguyên tắc thượng tôn pháp luật, khách quan, độc lập và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

📞 Hotline tư vấn: 0965 321 663

Công ty Luật TNHH Hmong Việt Nam
“Hiểu pháp luật để bảo vệ quyền lợi – Thượng tôn pháp luật để gìn giữ công bằng.”